Η πτέρνα αποτελεί το πρώτο σημείο επαφής του ποδιού με το έδαφος κατά τη βάδιση. Όταν η θέση της αποκλίνει προς τα μέσα (βλαισότητα) ή προς τα έξω (ραιβότητα), μεταβάλλεται ολόκληρη η μηχανική του άκρου ποδός και της ποδοκνημικής.
Η λανθασμένη ευθυγράμμιση μπορεί να επιβαρύνει τους τένοντες, τους συνδέσμους και τις αρθρώσεις, προκαλώντας πόνο, αστάθεια ή υπέρχρηση σε διαφορετικά σημεία του κάτω άκρου.
Συμπτώματα
Η βαρύτητα των συμπτωμάτων εξαρτάται από τον βαθμό της παραμόρφωσης και τις απαιτήσεις της καθημερινότητας. Συχνά εμφανίζονται:
- πόνος στην πτέρνα ή στον αστράγαλο
- εύκολη κόπωση κατά το περπάτημα
- αστάθεια ή συχνά διαστρέμματα
- πόνος στην ποδική καμάρα
- δυσκολία στη χρήση συγκεκριμένων υποδημάτων
- ανομοιόμορφη φθορά των παπουτσιών
- πόνος που επεκτείνεται στο γόνατο ή το ισχίο λόγω λανθασμένης φόρτισης
Διάγνωση
Η διάγνωση δεν βασίζεται μόνο στην εικόνα του ποδιού αλλά κυρίως στη λειτουργία του κατά τη βάδιση.
Η εξέταση περιλαμβάνει:
- λήψη αναλυτικού ιστορικού
- κλινική εξέταση της ευθυγράμμισης πτέρνας και ποδοκνημικής
- αξιολόγηση της κινητικότητας της υπαστραγαλικής άρθρωσης
- ψηφιακή πελματογραφική ανάλυση
- δυναμική ανάλυση βάδισης
- ακτινογραφίες όταν υπάρχει υποψία δομικής παραμόρφωσης ή αρθρίτιδας
Θεραπευτική αντιμετώπιση
Η θεραπεία εξατομικεύεται ανάλογα με την αιτία της παραμόρφωσης, την ηλικία, τη λειτουργικότητα και το επίπεδο δραστηριότητας του ασθενούς. Στις περισσότερες περιπτώσεις επιλέγεται αρχικά συντηρητική αντιμετώπιση.
Συντηρητική θεραπεία
Η θεραπεία μπορεί να περιλαμβάνει:
- εξατομικευμένα ορθωτικά πέλματα για καλύτερη κατανομή φορτίων
- κατάλληλη επιλογή υποδημάτων
- φυσικοθεραπεία
- ασκήσεις ενδυνάμωσης του οπίσθιου κνημιαίου και των μυών του άκρου ποδός
- ασκήσεις ιδιοδεκτικότητας και ισορροπίας
- βελτίωση της κινητικότητας της ποδοκνημικής
- τροποποίηση αθλητικών δραστηριοτήτων όταν χρειάζεται
Χειρουργική αντιμετώπιση
Όταν η παραμόρφωση είναι σημαντική, άκαμπτη ή συνοδεύεται από εκφύλιση των αρθρώσεων και αποτυχία της συντηρητικής θεραπείας, μπορεί να απαιτηθεί χειρουργική αποκατάσταση.
Ανάλογα με την περίπτωση πραγματοποιούνται:
- διορθωτικές οστεοτομίες
- επεμβάσεις σε τένοντες
- σταθεροποίηση συνδέσμων
- επεμβάσεις ευθυγράμμισης της πτέρνας
- συνδυασμένες διορθωτικές τεχνικές για την αποκατάσταση της φυσιολογικής μηχανικής του ποδιού
Αποκατάσταση & επιστροφή στη δραστηριότητα
Η αποκατάσταση έχει ως στόχο όχι μόνο την ανακούφιση από τον πόνο αλλά και την επαναφορά της σωστής λειτουργίας του ποδιού.
Το πρόγραμμα περιλαμβάνει:
- σταδιακή φόρτιση
- επανεκπαίδευση της βάδισης
- ασκήσεις ισορροπίας
- μυϊκή ενδυνάμωση
- προσαρμογή των ορθωτικών πελμάτων όταν απαιτείται
- ασφαλή επιστροφή στην εργασία και τον αθλητισμό
Πρόληψη υποτροπών
Η σωστή ευθυγράμμιση διατηρείται όταν αντιμετωπίζονται οι παράγοντες που επιβαρύνουν τη μηχανική του ποδιού. Συνιστώνται:
- διατήρηση φυσιολογικού σωματικού βάρους
- κατάλληλα υποδήματα
- τακτική χρήση των ορθωτικών πελμάτων όταν έχουν χορηγηθεί
- ασκήσεις ενδυνάμωσης και ισορροπίας
- έγκαιρη αξιολόγηση νέων συμπτωμάτων